سکته مغزی ؛ علائم سکته مغزی هر آنچه که درباره آن باید بدانید!

سکته مغزی ؛ علائم سکته مغزی هر آنچه که درباره آن باید بدانید!

سکته مغزی

سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است که به دنبال حمله مغزی، خون رسانی به مغز متوقف می‌شود. از آنجایی که مغز به اکسیژن برای حیات نیاز دارد، قطع حتی مدت کوتاهی خون رسانی به مغز می‌تواند باعث ایجاد آسیب به سلول های عصبی ‌شود و در نتیجه عملکرد نواحی آسیب دیده مغز وقتی دچار اختلال شود برای مثال فرد نمی‌تواند حرکت کند، نمی‌تواند صحبت کند، غذا بخورد ، فکر کند، به یاد بیاورد، به خاطر بسپرد، نمی‌تواند ادرار و مدفوع خود و احساسات خود را کنترل کند. در کل هر بخش از مغز که دچار اختلال در خون رسانی شود عوارض مهمی برای فرد ایجاد می‌کند. در هنگام ایجاد سکته‌مغزی مراجعه سریع به بیمارستان جهت گرفتن درمان مناسب و کاهش عوارض ضروری است ؛ خوشبختانه با درمان های جدیدترومبولیز وریدی- ترومبولیز شریانی و  تزومبکتومی  از طریق آنزیوگرافی در صورت مراجعه به موقع به مراکز درمانی مجهز میتوان از بسیاری از عوارض سکته‌مغزی جلو گیری کرد.

سکته مغزی  پنجمین علت مرگ و میر در جهان می باشد. اما امروزه با وجود روش های جدید پزشکی میزان این مرگ و میر ها کاهش یافته است. سکته‌مغزی هنگامی رخ می دهد که رگ خونی که اکسیژن و مواد مغذی را به مغز منتقل می کند یا توسط یک لخته مسدود شده یادچار پارگی شود . وقتی این اتفاق بیفتد ، بخشی از مغز نمی تواند خون و اکسیژن)مورد نیاز خود را دریافت کند ، بنابراین سلولهای مغزی می میرند و عملکرد مغز دچار مشکل می شود. اقدامات اولیه می تواند آسیب مغزی و سایر عوارض را کاهش دهد.

انواع سکته های مغزی

سکته‌مغزی بر دو نوع است :

سکته مغزی ایسکمیک (بخشی از مغز جریان خون را از دست می دهد)

این نوع از سکته‌مغزی شایع ترین نوع سکته مغزی می‌باشد که در این نوع در اغلب موارد یک رگ بزرگ مغزی توسط لخته بسته می‌شود. سکته‌مغزی ایسکمیک از هر ۱۰ سکته‌مغزی ۹ مورد آن مربوط به این نوع از سکته‌مغزی است. سکته‌مغزی به علت لخته خون در رگ مغز ایجاد می‌شود. لخته خون ممکن است در نقطه ای خاص از بدن گشترس پیدا کند و از قسمت های دیگر بدن به مغز برسد. در صورت بسته شدن سرخرگی که خون را به مغز می‌رساند بسته شود این سکته‌مغزی رخ می‌دهد. رسوب چربی در شریان ها باعث ایجاد لخته خون و بسته شدن رگ های خونی می‌شود. گاهی نیز بی نظمی ضربان باعث ایجاد لخته خون می‌شود. 

سکته مغزی کوچک یا سکته مغزی گذرا (TIA)

 این حمله یک نوع سکته‌مغزی ناقص است که به علت گرفتگی رگ خونی اتفاق می‌افتد. این حمله باعث آسیب به مغز می‌شود. ایجاد علائم مشابه سکته‌مغزی را می ‌گویند. ولی علائم بدون گرفتن درمان سریع رفع می ‌شوند و بافت مغز آسیبی نمی بیند. مدت علائم از چند دقیقه تا ۲۴ ساعت باقی می‌ماند. این حملات عصبی کوتاه مدت ممکن است چند روز تا چند هفته قبل از رخ دادن سکته‌مغزی رخ دهند لذا بررسی بیماران مبتلا به TIA ضروری است. 

سکته مغزی هموراژیک

در این نوع یک رگ مغزی پاره می‌شود و خون در بافت های اطراف آن ریخته می‌شود و می‌تواند موجب خونریزی شود که بسیار نادر است باعث آسیب های مغزی و عموما منجر به مرگ ‌شود. این نوع از سکته‌مغزی زمانی ایجاد می‌شود که یک رگ خونی ضعیف در مغز منفجر شود. سکته‌مغزی هموراژیک خونریزی شدید درون مغز است که متوقف کردن آن سخت است. 

سکته‌مغزی خونریزی دهنده یا هموراژیک چیست ؟ پاره شدن یک رگ و وارد کردن خون به بافت مغز باعث ایجاد آسیب به بافت مغز می‌شود. که این نوع را سکته هموراژیک می‌گویند. 

علل شایع سکته های مغزی خونریزی دهنده

از علل شایع سکته های مغزی خونریزی دهنده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

  • آنوریسم مغزی
  • ناهنجاری های عروقی شریان وریدی مغز (AVM)
  • ناهنجاری های فستیول شریان وریدی (AVF)
  • فشار خون بالا
  • داروها به ویژه داروهای ضد انعقادی آمیلوئید آنژیوپاتی

علت بروز سکته

ضخیم شدن دیواره رگ های خونی می‌تواند باعث سکته‌مغزی شود. پلاکت های ساخته شده از کلسترول، چربی، کلسیم و … انعطاف رگ های خونی را از بین می‌برد. لخته خون باعث بسته شدن رگ خونی و بروز سکته‌مغزی ایسکمیک می‌شود. 

عامل اصلی سکته‌‌مغزی هموراژیک که به علت عدم درمان فشار خون بالا باعث انفجار رگ خونی ضعیف می‌شود. علائم آن معمولا سردرد و تشنج است که باعث پاره شدن رگ های خونی می‌شود. از دیگر دلایل بروز سکته‌مغزی حرکت لخته خون از قلب یا عروق گردن به سمت مغز است. افرادی که ریتم قلبشان دچار مشکل است و یا مبتلایان به رماتیسم قلبی، بیماران قلبی، افرادی که دچار سکته قلبی شده اند، کسانی که مشکل دریچه ای دارند در آن ها احتمال اینکه به سکته‌مغزی دچار شوند بیشتر است.

علائم سکته مغزی

۱ – نقص در صحبت کردن و درک کردن به صورت حاد 

۲ – ضعف و بی حسی صورت، دست، پا و به ویژه در یک نیمه از بدن 

۳ – غیر قرینگی صورت و یا اقتادگی پلک

۴ – سردرد و سرگیجه و اختلال هوشیاری و عدم تعادل

۵ – عدم تعادل و ناتوانی در راه رفتن و حرکت

۶ – نقص در میدان بینایی و مشکلات دید ؛ ممکن است به طور ناگهانی دید خود در یک چشم یا هر دو چشم خود را از دست دهید و یا دچار تاری دید شوید.

۸ – سردرد ناگهانی و شدید ، که ممکن است همراه با استفراغ ، سرگیجه یا تغییر هوشیاری باشد

۹ – افتادن به زمین و کاهش سطح هوشیاری و یا تشنج حاد

علائم سکته مغزی

در صورت ایجاد علائم حاد سکته مغزی سریعا با اورژانس ۱۱۵ باید تماس گرفته شود و باید FAST عمل کرد :

یک راه ساده برای به خاطر سپردن علائم سکته‌مغزی کلمه FAST است. 

Face droping : افتادن یک طرف صورت

Arm weekness :  ضعف و بی حسی و افتادن یک دست

Speech difficulty :  اختلال در تکلم و یا صحبت کردن یا لکنت زبان پیدا کردن

Time : در صورت دیدن علائم فوق حتما در اسرع وقت به اورژانس با ۱۱۵ تماس بگیرید و کد ۷۲۴ مربوط به سکته مغزی فعال می‌شود. 

در صورت رسیدن به موقع به بیمارستان به ویژه در ۳ الی ۴/۵ ساعت اول سکته‌مغزی قابل درمان است.

چه افرادی در معرض سکته قرار دارند؟

ریسک فاکتورهای قابل تغییر سکته‌مغزی

  • فشار خون بالا (به ویژه فشار خون بالاتر از ۱۴۰/۹۰)
  • بیماری های قلبی
  • دیابت
  • سیگار
  • سابقه سکته های مغزی گذرا یا کوچک (TIA) : ایجاد علائم عصبی گذرا که در فرد ایجاد می‌شود و رفع می‌گردد. این افراد ریسک ایجاد سکته مغزی بالاتری نسبت به افراد عادی دارد و می‌بایست حتما به پزشک مراجعه کنند. (استروک مینی)
  • افزایش تعداد گلبول های قرمز خون (افزایش غلظت خون)
  • بالا بودن کلسترول و چربی خون 
  • چاقی 
  • ورزش نکردن
  • مصرف زیاد الکل
  • مصرف مواد مخدر محرک به ویژه روانگردان ها، کوکائین، شیشه و غیره
  • ریتم غیر طبیعی قلب به ویژه ریتم غیرطبیعی فیبریلاسیون دهلیزی
  • نواقص ساختاری قلب، مانند نقص دریچه های قلبی ( افرادی که بیماری های قلبی دارند از جمله نارسایی قلبی ، نقص قلبی ، عفونت قلبی یا ضربان قلب غیرطبیعی قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی)
  • سابقه شخصی یا خانوادگی سکته مغزی ، حمله قلبی یا حمله ایسکمیک گذرا

ریسک فاکتورهای غیرقابل تغییر ایجاد کننده سکته‌مغزی 

سن بالا : بالای ۵۵ سال هر دهه افزایش سن ریسک ایجاد سکته مغزی را بالا می‌برد. 

نژاد : در نژاد آفریقایی ، آمریکایی ریسک ایجاد سکته مغزی بالاتر از افراد سفید پوست است. 

جنس : سکته مغزی در مردان شایع تر است ولی خانم ها بیشتر به خاطر سکته مغزی می‌میرند.

هورمون ها : استفاده از قرص های ضد بارداری یا هورمون درمانی که شامل استروژن است ، خطر سکته را افزایش می دهد.

سابقه سکته مغزی قبلی ریسک ایجاد سکته مغزی را بالا می‌برد. افراد با سابقه ارثی رخ دادن سکته مغزی ریسک بالاتری برای ایجاد سکته مغزی را دارند. 

سکته مغزی قابل پیشگیری و قابل درمان است. سالانه در آمریکا حدود ۸۰ میلیون دلار برای درمان و ناتوانی سکته مغزی هزینه می‌شود. 

سالانه حدود ۱۳۰ هزار نفر در اثر سکته مغزی می‌میرند. هر ۴۰ ثانیه ۱ نفر دچار سکته مغزی می‌شود. به طور میانگین هر ۴ دقیقه یک نفر در اثر سکته مغزی میمیرد. حدود ۸۰۰ هزار نفر در سال یک آمریکایی دچار عود و تکرار سکته مغزی می شوند. ۸۰ درصد سکته های مغزی قابل پیشگیری هستند. حدود ۶۰ درصد مرگ بیمار دچار سکته مغزی در خانم ها رخ می‌دهد.

عوارض بعد از سکته

بسته به اینکه چه مدت مغز فاقد جریان خون است و کدام قسمت تحت تأثیر قرار گرفته است ، سکته‌مغزی ممکن است باعث ناتوانی موقت یا دائمی شود. عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

فلج یا از دست دادن حرکت عضلات : ممکن است در یک طرف بدن دچار فلج شوید و یا کنترل عضلات خاصی مانند عضلات یک طرف صورت یا یک بازوی خود را از دست بدهید.

مشکل در صحبت کردن یا بلعیدن : سکته‌مغزی ممکن است بر کنترل عضلات در دهان و گلو شما تأثیر داشته باشد ، صحبت کردن ، بلعیدن یا خوردن را برای شما دشوار می کند.

از دست دادن حافظه یا مشکلات تفکر : بسیاری از افرادی که دچار سکته‌مغزی شده اند از دست دادن حافظه را تجربه می کنند.  ممکن است در تفکر ، استدلال ، قضاوت و درک مفاهیم دچار مشکل شوند.

مشکلات عاطفی : افرادی که دچار سکته‌مغزی شده اند ممکن است در کنترل احساسات خود مشکل بیشتری داشته باشند یا ممکن است دچار افسردگی شوند.

درد ، بی حسی یا سایر احساسات غیرمعمول ممکن است در قسمت هایی از بدن که بر اثر سکته‌مغزی ایجاد می شود ، رخ دهد. برخی افراد نیز ممکن است بعد از سکته برای کارهای روزمره خود نیاز به کمک داشته باشند.

نحوه تشخیص سکته مغزی چگونه است ؟

برای تشخیص سکته ، موارد زیادی را بررسی می کنند از جمله این موارد شامل :

  • معاینه کامل سیستم عصبی فرد 
  • CTA : استفاده از CT اسکن برای عکسبرداری از عروق مغز 
  • MRA : استفاده از MRI برای چک کردن جریان خون در رگ ها
  • سونوگرافی دابلر عروق مغزی و گردن (کاروتید ورتبرال) : بررسی تنگی، بسته شدن و ناهنجاری رگ های مغز و گردن (شریان های کاروتید ورتبرال) با استفاده از دستگاه سونوگرافی
  • تصویربرداری از مغز ، مانند سی تی اسکن یا MRI
  • آزمایشات قلبی ، که می تواند به تشخیص مشکلات قلبی یا لخته شدن خون که ممکن است منجر به سکته مغزی شود ، کمک کند. آزمایشات ممکن شامل الکتروکاردیوگرام (EKG) و اکوکاردیوگرافی است. ( در صورت شک به مشکلات قلبی در فرد دچار سکته مغزی انجام EKG توصیه می‌شود.)
  • سونوگرافی داپلکس عروق مغز و گردن

سکته مغزی در بالغین جوان و بچه ها هم رخ می‌دهد و چه علتی دارد ؟

حدود ۱۰% سکته های مغزی در سنین کم زیر ۴۵ سال رخ می‌دهد. 

علل شایع دایسکسیون شریان کاروتید

  • یا ورتبرال
  • واسکولیت مغزی
  • ترومبوز سینوس های مغزی
  • بیماری مویا مویا 
  • ناهنجاری های مادر زادی قلب
  • کم خونی داسی شکل
  • اختلالات اکتسابی و مادرزادی انعقادی 
  • مصرف داروها
  • سندروم (reversible cerebral vasoconstriction syndrome (rcvs 

می‌توانند جز علل ایجاد کننده سکته‌مغزی در افراد جوان باشند. مراجعه به متخصص مغز و اعصاب و تشخیص درمان مناسب ضروری است. 

عود و تکرار سکته مغزی یعنی چه ؟

از هر ۴ نفر در طی ۵ سال گذشته سکته مغزی داشته اند. ۱ نفر ممکن است دچار سکته‌مغزی شود که تکرار سکته‌مغزی می‌تواند باعث مرگ و ناتوانی شدید شود. حدود ۳% افرادی که سکته‌مغزی داشته اند در عرض ۳۰ روز آینده دچار سکته مغزی شوند و حدود یک سوم افراد ممکن است در ۲ سال آینده سکته مغزی را دوباره تجربه کنند. 

لذا بررسی دقیق بیماران دچار سکته‌ مغزی شامل بررسی کامل عروقی ، قلبی ، آزمایشات تکمیلی و شروع درمان یا اقدامات جراحی پیشگیری کننده از رخ دادن سکته‌ مغزی دوم می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

بیشتر بخوانید : سکته مغزی چیست و چگونه درمان می‌شود؟

به اشتراک بگذارید

دیدگاه ها