وزوز گوش (Tinnitus) به احساسی شبیه زنگ زدن گوش گفته می شود. وزوزگوش خود بیماری محسوب نمیشود، علت زمینه ای برای بیماری هایی مانند از دست دادن شنوایی به علت آسیب به گوش، افزایش سن یا اختلال در سیستم گردش خون می باشد. ۱۵ تا ۲۰ درصد مردم آن را تجربه می کنند و این صدا در محیط پیرامون وجود ندارد و اکثر مواقع توسط اطرافیان فرد مبتلا نیز شنیده نمیشود.
البته عموما وزوزگوش عموما نشانه ای جدی نمی باشد. وزوز گوش با افزایش سن بیشتر می شود و بسیاری از افراد با درمان بموقع می توانند بهبود یابند. گاهی نیز درمان بیماری زمینه ای بسیار موثر می باشد. ممکن است وزوز گوش دائمی باشد یا عود و فروکش کند.
علائم وزوز گوش
وزوزگوش حالتی است که صدای خارجی ای وجود نداشته باشد ولی فرد صداهای کاذب را بشنود. این صداها شامل :
- ویبره
- زمزمه
- زنگ
- کلیک
- فشفش
- و غیره
میزان این صداها از آرام تا صدای بلند می باشد و ممکن است ضدا در یک یا هر دو گوش بشنود. گاهی این صداها به حدی بلند است که توانایی تمرکز یا شنیدن صداهای بیرونی را از شخص می گیرد.
انواع وزوز گوش
وزوزی که فقط خود فرد آن را می شنود : شایعترین نوع وزوز گوش که به علت بروز مشکل در گوش داخلی، میانی یا خارجی است. در صورتی که اعصاب شنوایی یا بخشی از مغز سیگنال های عصبی را به عنوان صدا تفسیر می کند با مشکل روبرو شود این پدیده رخ می دهد.
وزوز که پزشک معالج نیز آن را می شنود : زمانی که پزشک شما را معالجه می کند می تواند صدای وزوز را بشنود. این نوع از وزوز گوش به علت اختلال در عروق، بعلت بروز مشکل در استخوان گوش میانی یا انقباضات عضلانی ایجاد می شود.
علت وزوزگوش چیست ؟
گاهی برخی از بیماری ها علت بروز وزوزگوش یا تشدید آن هستند. گاهی نیز علت آن مشخص نیست.
آسیب به سلول موی گوش میانی : از شایع ترین علت های وزوزگوش می باشد. موهای کوچک و ظریف در گوش میانی متناسب با فشار امواج صدا حرکت می کنند. در صورت خم شدن و شکستن سیگنال های الکتریکی که به صورت تصادفی به مغز فرستاده می شود موجب وزوز گوش می شود.
افزایش سن و از دست دادن شنوایی : با کهولت سن فرد ممکن است شنوایی خود را از دست بدهد که اصطلاحا به آن پیرگوشی نیز گفته می شود. از دست دادن شنوایی می تواند موجب وزوز گوش شود.
قرار گرفتن در نزدیکی صداهای بلند : صداهایی مانند دستگاه های موسیقی قابل حمل، مانند MP3 پلیر یا iPod، اره برقی، سلاح های گرم و … که قادر به ایجاد صداهای بلند هستند به صورت طولانی مدت می توانند از عوامل ایجاد ناشنوایی باشند. افراد در کوتاه مدت اگر در معرض این صداها قرار بگیرند و دچار وزوزگوش شوند معمولا زود خوب می شوند.
مسدود شدن گوش با جرم : جرم گوش با نگهداشتن گرد و خاک و کند کردن رشد باکتری های داخل مجرای گوش از گوش محافظت می کند. تمیز کردن این جرم های جمع شده به صورت طبیعی مشکل است و ممکن است در این بین شنوایی فرد مختل شود یا پرده گوش وی آسیب ببیند که با وزوز گوش همراه خواهد بود.
تغییر در استخوان گوش : خشک شدن استخوان های گوش میانی بر روی شنوایی تاثیرگذار است و می تواند باعث وزوزگوش شوند. این حالت بعلت رشد غیرعادی استخوان که عموما ارثی است اتفاق میفتد.
بیماری هایی که باعث وزوز گوش می شوند:
جراحت در سر یا گردن : جراحت در سر یا گردن می تواند گوش میانی، اعصاب شنوایی یا عملکرد شنوایی را تحت تاثیر قرار دهد. این آسیب ها می تواند موجب وزوز گوش شود.
اختلال در مفصل گیجگاهی : TMJ، مفصلی که در دو طرف سر و روبرو گوش محلی که فک به جمجمه میرسد قرار دارد و می تواند موجب بروز وزوز گوش شود.
تومور بافت عصبی گوش : این حالت شوانومای وستیبولار می باشد که فقط در یک گوش وزوز ایجاد می کند. این تومور غیرسرطانی و خوش خیم است که در عصب جمجمه هایی که از مغز تا گوش میانی کشیده شده و تعادل و شنوایی را کنترل می کند تشکیل می شود
بیماری منییر : بیماری منییر اختلال گوش میانی است که بر اثر فشار غیرعادی مایع گوش میانی ایجاد می شود و از علائم اولیه آن وزوز گوش می باشد.
اختلال در لوله استاش : لوله گوش که گوش میانی را به حلق بالایی وصل می کند منبسط باقی می ماند به گونه ای که گوش احساس پر بودن می کند. رادیوتراپی، کاهش وزن شدید و حاملگی می تواند موجب این اختلال شود.
گرفتگی در عضلات میانی گوش : انقباض عضلات میانی گوش، به دنبال آن وزوز گوش، از دست دادن شنوایی و احساس پر بودن گوش را در پی دارد. گاهی این حالت بدون علت می باشد و گاهی نیز بیماری های عصبی شامل اسکلروز چندگانه می تواند عامل بروز آن باشد.
اختلالات عروقی که موجب وزوزگوش می شود:
وزوز گوش می تواند بر اثر اختلالات عروقی رخ دهدف این نوع از وزوز گوش را وزوزگوش تپشی می گویند.
جریان خون نامنظم : باریک شدن یا پیچ خوردگی در سرخرگ کاروتید یا سیاهرگ گردن باعث آشفتگی و نامنظم شدن جریان خون می شود که با وزوزگوش نیز همراه است.
بدشکلی مویرگ : بدشکلی شریان وریدی و پیوند غیرعادی بین شریان و رگ می تواند باعث وزوز گوش شود، که عموما در یک گوش شنیده می شود.
بالا بودن بالا : بالا بودن فشار خون بالا و عوامل موثر بر افزایش آن می تواند موجب وزوزگوش شود. عوامل موثر بر افزایش فشار خون عبارتند از الکل، استرس،کافئین و غیره.
تومور در سر و گردن : توموری است که به سر و گردن فشار وارد می کند و یکی از علائم آن وزوزگوش می باشد.
آترواسکروزیس : افزایش سن و تشکیل کلسترول و رسوبات دیگر ، بر قابلیت ارتجاعی عروق اصلی نزدیک به گوش میانی و داخلی می تواند تاثیرگذار باشد. جریان خون با فشار بیشتری حرکت می کند و گوش به همین دلیل می تواند صدای تپش آن را از هر دو گوش بشنود.
داروهای موثر بر ایجاد وزوز در گوش:
برخی از داروها می توانند بر بروز و تشدید وزوز در گوش تاثیرگذار باشند.
- آنتی بیوتیک ها : اریترومایسین، وانکومایسین، پلی مکسین B و نئومایسین.
- مسهل ها : بومتانیید (بومکس)، اسید اتاکرینیک (ادکرین) یا فوروزماید (لاسیکس).
- داروهای سرطان : متوتروکسات (ترکسال) و سیسپلاتین
- داروهای ضد افسردگی : برخی از داروهای ضدافسردگی می تواند موجب وزوزگوش شود.
- در صورتی که آسپرین با دوز بالا مصرف شود، و داروی کنین که برای درمان مالاریا یا برخی دیگر از بیماریها به کار می رود.
- مکمل های گیاهی
- نیکوتن
- کافئین
چه عواملی خطر ایجاد وزوز گوش را تشدید می کنند ؟
- سن : با کهولت سن از تعداد فیبرهای عصبی گوش کم و باعث بروز مشکلات شنوایی در فرد می شود.
- جنسیت : احتمال مبتلا شدن مردان به وزوزگوش بیشتر است.
- سیگاری بودن
- قرار گرفتن در معرض صدای بلند : در این حالت سلول های حسی مو در گوش که صدا را به مغز میرسانند آسیب می بینند. مخصوصا اگر فرد در محیط های پر سروصدا کار کند.
- بیماری قلب و عروق : فشار خون یا باریک شدن عروق می تواند بر روی گردش خون اثر بگذارد و خطر بروز وزوزگوش را نیز افزایش دهد.
عوارض وزوز گوش
- افسردگی
- استرس
- اضطراب و کج خلقی
- خستگی مفرط
- اختلال در خواب، تمرکز، خواب، حافظه
پیشگیری از وزوزگوش
در صورتی که بصورت طولانی مدت به صدای بلند گوش داده اید، و شنوایی خود را از دست داده اید و دچار وزوزگوش شده اید. پیشنهاد می شود که اگر به موسیقی گوش میدهید صدای آن را کم کنید و در صورتی که این امکان وجود ندارد از گوش گیر یا همان محافظ گوش استفاده کنید.
ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و غیره می تواند به سالم نگهداشتن عروق برای پیشگیری از بروز اختلالات عروقی کمک کند.
نحوه تشخیص وزوزگوش
پزشک قسمت های گوش، سر و گردن را معاینه خواهند کرد.
- معاینه گوش سنجی، این معاینه به این شکل است که سمعک در اتاق عایق صدا می نشینید و هر بار صدای خاصی به گوش شما می رسد. نتیجه براسا سن شما طبیعی است و این روش به تشخیص علت کمک میکند.
- پزشک از شما می خواهد که فک خود را فشار و چشم، گردن، دست و پاهای خود را تکان دهید. در صورتی که وزوز در گوش شما تغییر پیدا کند و یا بدتر شود. باید به تشخیص اختلال زمینه ای که به درمان نیاز دارد کمک خواهد شد.
- گاهی ممکن است به سی تی اسکن یا ام آر آی نیاز باشد.
علت هر کدام از صداهایی که می شنوید چیست ؟
صدای زنگ : اگر صدای زنگ آرام باشد به بیماری منییر اشاره دارد. اگر صدای زنگ بلند بر اثر صدای بلند یا ضربه خوردن به گوش ایجاد شود بعد از چند ساعت برطرف خواهد شد. در صورت برطرف نشدن آن و از دست دادن شنوایی تا همیشه باقی می ماند.
قرار گرفتن در معرض صدای بلند در طولانی مدت، ناشنوایی بر اثر افزایش سن یا داروها موجب شنیدن صدای زنگ بلند و به صورت ادامه دار در دو گوش خواهد شد. تومور عصبی گوش موجب صدای زنگ بلند و ادامه دار در یک گوش می شود.
شنیدن صدای کلیک : انقباض در عضلات گوش و اطراف آن می تواند چند ثانیه یا چند دقیقه طول بکشد.
شنیدن صدای زمزمه : این صدا عموما از عروق است و به هنگام ورزش و تغییر در وضعیت (دراز کشیدن یا نشستن) ممکن است شنیده شود.
صدای نبض یا تپش : مشکلات عروقی مثل فشار خون، آنوریسم یا تومور و انسداد مجرای گوش یا لوله استاش می تواند باعث تشدید شنیدن این صدا شود.
صداهای دیگر : اتواسکلروزیس می تواند باعث ایجاد وزوز در گوش شود که این وزوز می تواند ادامه دار یا عود و فروکش کند. ممکن است جرم گوش یا جسم خارجی یا مو به پرده گوش برخورد و انواع صداها را ایجاد کند.
نحوه درمان وزوزگوش
درمان بیماری زمینه ای
پزشک ابتدا تلاش می کند که بیماری های زمینه ای و قابل درمان است را معالجه کند. اقداماتی که می تواند انجام دهد شامل:
جرم گیری گوش می تواند علائم وزوزگوش را کاهش دهد.
درمان بیماری های عروقی نیاز به دارو، جراحی و روش های دیگر دارد.
در صورت مصرف دارویی که باعث ایجاد وزوز در گوش می شود، پزشک بهتر است دارو را قطع کند، دوز آن را کاهش دهد یا داروی دیگری را تجویز کند.
سرکوب صدا
با استفاده از صدای سفید می توانید سروصدا را سرکوب کنید تا درجه آزاردهندگی آن کمتر شود. ماشین آلات سفید صداهایی مانند باران یا موج را بازسازی می کنند.
استفاده از سمعک می تواند بسیار کمک کننده باشد مخصوصا وقتی که ناشنوا هستید.
دستگاه های پوشش دهنده شبیه سمعک در گوش قرار داده می شوند و صدای سفید و ممتد و زیر تولید می کند و علائم وزوز گوش را نیز سرکوب می کند.
دستگاه دیگری در گوش قرار می گیرد و بسته به سلیقه فرد موزیک پخش می شود تا وزوز را پوشش دهد.
درمان دارویی
دارو قادر به درمان وزوز در گوش نمی باشد ولی می تواند بر کاهش شدت علائم کمک کند.
می توانید از داروهای ضد افسردگی مانند تریسایکلیک مانند آمیتریپتیلین و نورتریپتیلین استفاده کنید. این دارو بهتر است در موارد شدید استفاده شود زیرا دارای اثرات جانبی مانند خشکی دهان، تار شدن دید، یبوست و مشکل قلب می باشد.
همچنین آلپرازولام (زاناکس) می تواند به کاهش علائم وزوز در گوش کمک کند. البته این دارو نیز دارای اثرات جانبی همچون خواب آلودگی، حالت تهوع و اعتیادآوری می باشد.
چه موقع به پزشک مراجعه کنیم ؟
اگر وزوز در گوشتان احساس می کنید و به صورت طولانی مدت شما را اذیت می کند حتما باید به پزشک مراجعه کنید.
بعد از عفونت دستگاه تنفسی، مانند سرماخوردگی، در صورت ابتلا به وزوزگوش شدید و اگر در مدت ۱ هفته خوب نشده است.
وزوز گوش ناگهانی و بدون علت مشخص رخ دهد.
اگر وزوز گوش با گیجی یا از دست دادن شنوایی همراه باشد.
