فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز
فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز با استفاده از روش‌های کم تهاجمی اقدام به درمان ناهنجاری‌های عروقی می‌کند. این ناهنجاری‌ها می‌توانند باعث تغییر جریان خون شوند و عوارضی مانند انواع سکته مغزی، نشت مواد غیر طبیعی به مغز، تشنج و سردردهای شدید را به وجود آورند. در برخی از مواقع همانند مساعد نبودن وضعیت سلامت عمومی بیمار، امکان جراحی باز عروق وجود ندارد؛ در این موارد جراحی نورواینترونشنال یا جراحی بسته مغز اهمیت پیدا می‌کند. در ادامه مطلب عوارض، کاربرد و مزایای این نوع جراحی بیان می‌شود.
برای آشنایی با بیماری‌هایی که با این روش‌ها درمان می‌شوند، انواع بیماری‌های عروقی مغز و نخاع را مطالعه کنید.
کلینیک فوق تخصصی بیماری‌های عروقی مغز و نخاع
کلینیک فوق تخصصی بیماری‌های عروقی مغز و نخاع دکتر رادنوش پشم فروش، فوق تخصص اینترونشنال نورورادیولوژی، برای بیمارانی است که مشکلشان از رگ‌های مغز، گردن یا نخاع است؛ از آنوریسم و تنگی شریان کاروتید تا ناهنجاری‌های شریانی‌وریدی و لخته‌های وریدی مغز. ویزیت، بررسی تصاویر و تصمیم درباره روش درمان در مطب انجام می‌شود و درمان‌های داخل عروقی (جراحی بسته) در بخش آنژیوگرافی بیمارستان انجام می‌شوند.
برای سردردهای مزمن و میگرن، کلینیک فوق تخصصی درمان سردرد را ببینید.
چه بیماری‌هایی در این کلینیک بررسی و درمان می‌شوند؟
- آنوریسم مغزی، پاره‌شده یا پاره‌نشده
- تنگی شریان کاروتید و تنگی شریان ورتبرال
- ناهنجاری شریانی‌وریدی مغز (AVM) و فیستول شریانی‌وریدی سخت‌شامه (DAVF)
- سکته مغزی ایسکمیک حاد که در بیماران مناسب با خارج کردن لخته درمان می‌شود
- ترومبوز وریدهای مغز (CVT)
- تنگی سینوس‌های وریدی مغز در بیماران مبتلا به فشار بالای داخل جمجمه (استنت‌گذاری سینوس وریدی)
- بیماری‌های عروقی نخاع که با آنژیوگرافی نخاعی بررسی می‌شوند
روش‌های تشخیص و درمان
- سونوگرافی داپلکس رنگی عروق مغز و گردن برای بررسی تنگی رگ‌ها، بدون تزریق و بدون اشعه
- آنژیوگرافی مغز (DSA)، دقیق‌ترین روش برای دیدن رگ‌های مغز و تصمیم‌گیری درباره درمان
- آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری شریان کاروتید و شریان ورتبرال
- درمان آنوریسم با کویل و استنت‌های منحرف‌کننده جریان
- آمبولیزاسیون ناهنجاری‌های شریانی‌وریدی و فیستول‌ها
- ترومبکتومی مکانیکال (خارج کردن لخته با کاتتر) در سکته مغزی حاد
مسیر درمان در کلینیک
- ویزیت در مطب و بررسی علائم، سابقه بیماری و تصاویری که قبلاً انجام داده‌اید (MRI، MRA، سی‌تی‌اسکن، CTA یا گزارش سونوگرافی).
- در صورت نیاز، انجام سونوگرافی داپلکس یا آنژیوگرافی برای دیدن دقیق رگ‌ها.
- توضیح گزینه‌های درمان: پیگیری و درمان دارویی، درمان داخل عروقی یا ارجاع برای جراحی باز. همه بیماری‌های عروقی به عمل نیاز ندارند.
- انجام درمان داخل عروقی در بخش آنژیوگرافی بیمارستان و پیگیری‌های بعد از آن در مطب.
علائم هشدار: اگر شما یا اطرافیانتان دچار افتادگی ناگهانی یک طرف صورت، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک طرف بدن، اختلال ناگهانی در صحبت کردن یا دیدن، یا سردرد ناگهانی و بسیار شدید شدید، منتظر نوبت مطب نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
آدرس مطب و نوبت‌دهی
مطب: تهران، شهرک غرب، بلوار فرحزادی، بعد از بلوار ایوانک، مجتمع پزشکی آتیه غرب، طبقه ۱۸، واحد B3. نوبت‌دهی تلفنی همه‌روزه ساعت ۱۶ تا ۲۰، به‌جز روزهای تعطیل، با شماره ۰۲۱-۹۱۰۱۲۱۳۲ یا از طریق نوبت‌دهی آنلاین. آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در بیمارستان دی و بیمارستان نیکان اقدسیه انجام می‌شود.
جراحی عروق بسته مغز چیست؟
جراحی بسته عروق مغز در دهه اخیر مورد توجه بسیار زیادی قرار گرفته است؛ زیرا متخصصان این رشته تکنیک‌های کم تهاجمی و موثری را برای درمان اختلالات مغزی و نخاعی ابداع کرده اند. جراحی نورواینترونشنال یا جراحی بسته عروق مغز انواع مختلفی دارد. در این جراحی‌ها سوراخ کوچکی در قسمتی از پوست مانند پوست کشاله ران ایجاد می‌شود و یک ورودی کوچک برای ورود کاتتر از این طریق ایجاد می‌شود. سپس کاتتر، سوزن و لوله‌های باریک وارد شریان کشاله ران می‌شوند و به سمت مقصد که می‌تواند مغز، سر یا گردن باشد؛ هدایت می‌شود. جراحی‌های بسته عروق مغز به کمک یک دستگاه آنژیوگرافی خاص که به صورت همزمان دو زاویه دید را برای فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز فراهم می‌کند؛ انجام می‌شوند.
برخی از روش‌های جراحی‌های بسته عروق مغزی عبارتند از:
نصب استنت در عروق کاروتید و شریان ورتبرال
عروق کاروتید و شریان ورتبرال دو شریان اصلی و بزرگ هستند که در دو طرف گردن وجود دارند و وظیفه خون رسانی به مغز را بر عهده دارند. اگر پلاک‌های ناشی از تصلب شرایین (رسوب چربی و کلسیم) این شریان‌ها را تنگ کنند، با آنژیوپلاستی و نصب استنت رگ تنگ‌شده باز می‌شود و جریان خون به مغز بهتر می‌شود.
کوئیلینگ
در عمل کوئیلینگ که نوعی جراحی بسته عروق است و برای درمان انوریسم کاربرد دارد، یک کاتتر کوچک معمولاً از شریان کشاله ران یا مچ دست وارد می‌شود و به کمک دستگاه فلوروسکوپی به سمت عروق مغز هدایت می‌شود. سپس کویل‌های نازک پلاتینی داخل آنوریسم قرار داده می‌شوند؛ کویل جلوی ورود خون به آنوریسم را می‌گیرد و باعث لخته شدن خون داخل آن می‌شود و به این ترتیب از پارگی آنوریسم پیشگیری می‌شود.
سایر روش‌های جراحی بسته عروق مغزی عبارتند از:
- ترومبکتومی مکانیکال، یعنی خارج کردن لخته خون با کاتتر در سکته مغزی حاد
- ترومبولیز داخل شریانی، یعنی حل کردن لخته خون با تزریق دارو از داخل رگ
چه بیماری‌هایی از طریق جراحی بسته عروق مغز قابل درمان هستند؟
جراحی بسته عروق مغز کاربرد گسترده‌ای دارد به طوری که می‌توان از روش‌های مختلف این نوع جراحی برای درمان اختلالات مغز، اختلالات ستون فقرات، اختلالات نخاع و ناهنجاری‌های مختلف عروقی استفاده کرد. بهتر است افراد با برخی از علائم ناهنجاری‌های عروقی آشنا باشند؛ آشنایی با علائم می‌تواند باعث شود تا افراد به موقع نزد فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز مراجعه کنند و قبل از پاره شدن عروق درمان را شروع کنند. پاره شدن عروق می‌تواند باعث آزاد شدن خون در مغز و سکته مغزی شود. سردرد ناگهانی و بسیار شدید، ضعف ناگهانی یا اختلال ناگهانی در گفتار و بینایی علائم اورژانسی هستند و باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت. علائمی مانند سرگیجه، سردردهای تکرارشونده، حالت تهوع، حساسیت به نور یا مشکل در تمرکز را با فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز در میان بگذارید.
فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز می‌تواند از طریق این نوع جراحی، بیماری‌هایی به شرح زیر را درمان کند:
- آنوریسم مغزی
- تنگی شریان‌های کاروتید و ورتبرال ناشی از تصلب شرایین
- ناهنجاری‌های شریانی‌وریدی مغز و نخاع (AVM) و فیستول‌های شریانی‌وریدی
- سکته مغزی ایسکمیک حاد، با خارج کردن لخته
- تومورهای پرعروق سر و گردن، با آمبولیزاسیون پیش از جراحی برای کم کردن خونریزی حین عمل
مزایای جراحی بسته عروق مغزی
جراحی بسته عروق مغزی در چند سال گذشته پیشرفت‌های قابل توجهی کرده است و همچنان در حال تکامل و پیشرفت است. تکامل و پیشرفت در این نوع عمل جراحی باعث شده است تا عوارض این روش به مرور کاهش پیدا کند و مزیت‌های آن به مرور افزایش پیدا کند. به عنوان مثال پیشرفت دستگاه‌های مورد استفاده در جراحی بسته عروق به مرور زمان ایمن‌تر می‌شوند و دسترسی به آنها راحت‌تر می‌شود.
از مهم‌ترین مزیت‌های جراحی بسته عروق عبارتند از:
درمان آنوریسم‌های بزرگ یا در محل‌های دشوار
ظهور ابزارهای پیشرفته آمبولیزاسیون باعث شده است آنوریسم‌هایی که قبلاً درمانشان دشوار بود یا درمان آنها با جراحی باز خطرناک بود، با روش‌های داخل عروقی درمان شوند. استنت‌های منحرف‌کننده جریان (فلو دایورتر) در رگ اصلی و کنار دهانه آنوریسم قرار می‌گیرند و جریان خون را از آنوریسم دور می‌کنند؛ با کم شدن جریان خون، خطر پارگی کمتر می‌شود و بدن به‌تدریج با رشد سلول‌های جدید دهانه آنوریسم را می‌بندد.
درمان و بهبودی سریع‌تر
استفاده از روش‌های جراحی بسته مانند کوئیلینگ اندوواسکولار باعث شده است تا دوران نقاهت کوتاه‌تر شود و بهبودی در زمان کوتاهی اتفاق بیفتد؛ زیرا در این روش‌ها نیاز به شکافتن جمجمه نیست و خطراتی مانند ادم و مننژیت نیز کمتر بیمار را تهدید می‌کند.
سایر مزیت‌های این روش عبارتند از:
- خونریزی کمتر
- تزریق داروی بیهوشی به میزان کمتر
- تورم و درد کمتر
عوارض جراحی بسته عروق مغز
جراحی بسته عروق مغز با وجود تمام مزیت‌هایی که دارد ممکن است عوارضی را نیز در بر داشته باشد. این عوارض برای هر شخص متفاوت است و با توجه به نوع بیماری، سن بیمار، وضعیت سلامت بیمار، سبک زندگی و شدت بیماری می‌تواند متفاوت باشد.
برخی از عوارض جراحی‌های بسته عروق عبارتند از:
- سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA) در حین یا بعد از درمان
- آسیب یا پارگی رگ در حین درمان
- خونریزی یا کبودی در محل ورود کاتتر در کشاله ران یا مچ دست
- تنگی دوباره رگ (رستنوز) یا تشکیل لخته داخل استنت
- آسیب کلیه ناشی از ماده حاجب، به‌ویژه در کسانی که بیماری کلیوی دارند
- واکنش حساسیتی به ماده حاجب (ماده رنگی)
برای پیشگیری از تشکیل لخته داخل استنت، داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل تجویز می‌شود. این داروها را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید و بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
مراجعه به پزشک
فوق تخصص جراحی بسته عروق مغز به سبب دانش و مهارتی که دارد می‌تواند انواع ناهنجاری‌های عروق مغزی همانند آنوریسم مغزی و ناهنجاری‌های شریانی‌وریدی را درمان کند. از طریق جراحی بسته عروق مغز می‌توان آنوریسم‌هایی را درمان کرد که پیش‌تر درمانشان دشوار بود. عدم نیاز به شکافتن جمجمه، خونریزی و تورم کمتر، درد کمتر و عوارض کمتر بعد از عمل جزء مزیت‌های جراحی بسته عروق است. برای بررسی و درمان بیماری‌های عروقی مغز و نخاع می‌توانید به مطب دکتر رادنوش پشم فروش در تهران مراجعه کنید یا از طریق نوبت‌دهی آنلاین وقت ویزیت بگیرید.
سوالات متداول
آیا همه آنوریسم‌های مغزی باید درمان شوند؟
خیر. خطر پارگی در برخی آنوریسم‌های کوچک و بدون علامت بسیار کم است و ممکن است خطرهای درمان از فایده آن بیشتر باشد؛ در این موارد پیگیری با تصویربرداری‌های دوره‌ای انتخاب می‌شود. تصمیم درباره درمان بعد از بررسی اندازه، محل و شکل آنوریسم و شرایط شما گرفته می‌شود.
جراحی بسته با جراحی باز چه تفاوتی دارد؟
در جراحی بسته، یا درمان داخل عروقی، جمجمه باز نمی‌شود و درمان از داخل رگ و با کاتتری انجام می‌شود که معمولاً از کشاله ران یا مچ دست وارد می‌شود. این روش کم‌تهاجمی‌تر است، اما برای هر بیمار و هر بیماری مناسب نیست و گاهی جراحی باز گزینه بهتری است.
درمان‌های داخل عروقی کجا انجام می‌شوند؟
ویزیت و بررسی مدارک در مطب انجام می‌شود. آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در بخش آنژیوگرافی بیمارستان دی و بیمارستان نیکان اقدسیه انجام می‌شود.
برای ویزیت در کلینیک چه مدارکی همراه داشته باشم؟
تصاویر و گزارش‌های MRI، MRA، سی‌تی‌اسکن یا CTA، گزارش سونوگرافی داپلکس، CD آنژیوگرافی‌های قبلی و فهرست داروهایی که مصرف می‌کنید.
منابع
- Mayo Clinic — Brain aneurysm: Diagnosis and treatment
- Mayo Clinic — Carotid angioplasty and stenting
- NHS — Brain aneurysm: Treatment
اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه اختصاصی پزشک نیست.
