مراقبت های بعد از LP

LP کشیدن مایع مغزی نخاعی از طریق وارد کردن سوزن در فضای زیر عنکبوتیه کمری انجام پذیر است. پونکسیون لومبار وارد کردن سوزن به داخل فضای زیر عنکبوتیه نخاع کمری که به اهداف مختلف انجام می شود که از جمله آها می توان به تهیه CSF و اندازه گیری فشار آن ، تخلیه یا کاهش CSF ، تزریق مواد مختلف و غیره اشاره کرد. در ادامه درباره هر آنچه باید درباره LP بدانید و مراقبت های بعد از LP توضیح خواهیم داد.

CSF چیست ؟

CSF مخفف (Cerebro Spinal Fluid) یا همان مایع مغزی نخاعی به طور طبیعی مایعی شفاف مانند آب در مغز و نخاع است و PH آن از خون کمتر می باشد. تغییر در شفافیت CSF نشان می دهد که مواد مختلف در آن وجود دارد. وجود گرانولوسیتها ، مونوسیتها و اریتروسیتها در CSF غیرطبیعی است، و کاهش میزان گلوکز در CSF مهم است، عواملی مانند هیپوگلیسمی، مننژیت ، کارسینوماتور ، خونریزی زیر عنکبوتیه و عوامل عفونی ، باعث کاهش گلوکز در CSF می گردند. اما عمل LP یا کشیدن مایع مغزی نخاعی به منظور درمان انجام می شود:

تجزیه و تحلیل، اندازه گیری، تخلیه و کاهش CSF، تزریق دارو یا ماده رنگی (حاجب) به داخل طناب نخاعی است.

کشیدن مایع مغزی نخاعی یا پونکسیون کمری

پونکسیون کمری یا LP روشی است که مایع اطراف نخاع گرفته می شود. طناب نخاعی به دسته ای از اعصاب می باشد که از قاعده مغز تا پشت کشیده می شود. حال طناب نخاعی و مغز توسط مایعی بنام مایع مغزی نخاعی احاطه شده است که CSF نام دارد. ماده CSF بمانند بالشتکی از مغز و نخاع حفاظت می کند. حال بررسی این ماده به تشخیص بیماری هایی مانند عفونت مغز و خونریزی کمک می کند.

موارد استفاده از LP

پزشک برای کنترل مشکلات مغز و نخاع از LP استفاده می کند.

تزریق ماده حاجب برای تومورهای نخاعی
پارگیهای دیسک بین مهره ای و پاتولوژیهای خارج نخاعی
بررسی احتمال وجود مننژیت (عفونت مغز یا نخاع )
خونریزی مغزی
بررسی بیماران مبتلا به لوسمی و لنفوم و بعضی تومورهای سفت
بررسی پاتولوژیهای CNS در اختلالات اتوایمونی مثل واسکولیت و لوپوس اریتماتوز
تغییر در CSF اغلب نشان دهنده عفونت یا هموراژی داخل جمجمه است و غیر طبیعی بودن CSF ممکن است دارای نقش تعیین کننده ای در تشخیص بیماریهای نورولوژیک اولیه مثل نوروپاتیهای التهابی ، مولتیپل اسکلروزیس و دیگر اختلالات دژنراتیو باشد و ارزش CSF نرمال می تواند یک یافته منفی مهم باشد ، مثل منفی بودن آن در تشخیص بیماری آلزهایمر و انسفالوپاتی متابولیک
بیماری ام اس (MS) که سبب مشکلات بینایی، بی حسی و سوزن سوزن شدن، ضعف عضلانی و سایر مشکلات میشود.
سرطانی که به بافت های اطراف مغز یا نخاع گسترش یافته است.

موارد منع انجام LP

بالا بودن ICP یا فشار داخل جمجمه
بیماری های پوستی و استخوانی شدید در قسمت کمر
اختلالات انعقادی که امکان خونریزی در CSF یا خونریزی در محل انجام LP افزایش می دهد.

عوارض LP یا کشیدن مایع مغزی نخاعی

احتمال سردرد وجود دارد که این عارضه به علت باز ماندن محل ورود سوزن می باشد که می تواند موجب نشت مایع و سردرد شود. عموما سوراخ خود به خود بسته و سردرد در ۱ یا ۲ روز بهبود می یابد. استفاده از استامینوفن و دراز کشیدن می تواند به بهبود شما کمک کند.
فتق
عفونت
خونریزی
درد یا بی‌حسی در پشت یا ساق پاها
عارضه بسیار نادر فتق مغزی در بیمارانی که مشکل مغزی دارند
مدتی پس از انجام این روش ممکن است تومور غیر طبیعی روی مهره ایجاد شود (تومور اپیدرموئید)

قبل از انجام عمل LP

ابتدا روند عمل برای بیمار باید توضیح داده شود. اگر قبل از عمل داروی آسپرین ، رقیق کننده خون یا ضد انعقاد خون مصرف کردید به پزشک اطلاع دهید زیرا این داروها خطر خونریزی را زیاد می کنند. بعد از تخلیه مثانه بیمار، سپس بیمار باید بر روی تخت طوری قرار بگیرد که نرده پشتی تخت را ببیند. زانوها و چانه بیمار نیز باید به سمت سینه فلکسیون قرار بگیرد (یعنی قرار گرفتن بیمار در وضعیت جنینی) و زیر سر و بین پاها متکا قرار می گیرد (بهتر است یک دست پشت گردن و دست دیگر را در پشت زانوها قرار گیرد) . در صورت مشکل بودن وضعیت دراز کش وضعیت نشسته به بیمار پیشنهاد می شود. بیمار باید از انجام هر گونه حرکت اضافی بپرهیزد. سطح هوشیاری و حال عمومی بیمار باید در حین عمل بررسی شود.
گاهی پزشکان LP را برای رساندن مستقیم داروها به ناحیه اطراف نخاع انجام می دهند مانند دارو های

بی حسی (بلوک درد مانند زایمان یا جراحی)
داروهای ضد سرطان (شیمی درمانی)
آنتی بیوتیک ‌ها

نحوه پونکسیون کمری یا LP چگونه انجام می شود ؟

برای انجام عمل LP شما در وضعیت خوابیده به پهلو یا نشسته قرار می گیرید، گردن خم شده و پاها در شکم جمع خواهد شد. در اسن وضعیت باید کاملا بی حرکت باشید. پزشک ناحیه تحتانی پشت را استریل می کند. و سوزنی را بین مهره ها (قسمت پایینی، جایی که نخاع تمام می شود) وارد می کند. سوزن از پوست و بافت های اطراف نخاع گذشته و به فضایی که با مایع نخاع پر شده است می رسد. بعد از اتمام کار ممکن است نیاز پیدا کنید که نیم ساعت یا بیشتر دراز بکشید.

مراقبت های بعد از LP

قرار دادن بیمار در وضعیت خوابیده و صاف برای مدت ۶ الی ۲۴ ساعت.
کنترل علائم حیاتی و سطح هوشیاری
کنترل و بررسی تحریکات مننژی
کنترل تورم یا خونریزی محل ال پی
کنترل ضعف حرکات اندام های تحتانی
کنترل تغییرات در سطح هوشیاری بیمار
مصرف مایعات خوراکی
پیشگیری از سردرد نخاعی ؛ ادامه سردرد ممکن است مربوط به نشت CSF در محل LP باشد که نیاز به بکار بردن پد خونی در محل دارد.
استفاده از مسکن مناسب برای درمان سردرد.

مراقبت های بعد از LP در منزل

روزهای ابتدایی بهتر است استراحت کنید و از انجام هر گونه ورزشی خودداری کنید.
از انجام ورزش های سنگین جدا باید خودداری کنید.
درد در ناحیه ای که سوزن وارد شده است بعد از چند ساعت استراحت برطرف خواهد شد.
سردرد نیز از عوارض انجام عمل LP است که با استراحت کردن و مصرف استامینوفن بهبود خواهد یافت. به پشت خوابیدن نیز می تواند به بهبود سردرد کمک کند. از تکان دادن شدید سر خودداری کنید.
نیازی به رژیم خاصی نیست، مگر زمانی که بیماری خاصی مانند دیابت داشته باشید.
پانسمان محل گرفتن مایع را می توان پس از ۴۲ ساعت برداشت.
جواب آزمایش خود را به پزشک خود حتما نشان دهید.