داروهای میگرن دو دسته‌اند: داروهایی که هنگام حمله درد و تهوع را کم می‌کنند، و داروهای پیشگیری که به‌طور منظم مصرف می‌شوند تا تعداد حمله‌ها کمتر شود. برای حمله، پزشک ممکن است مسکن‌هایی مثل ایبوپروفن یا استامینوفن، تریپتان‌ها یا ژپانت‌ها و داروی ضدتهوع تجویز کند. برای پیشگیری، گزینه‌های رایج بتابلاکرها، برخی داروهای ضدافسردگی و برخی داروهای ضدصرع هستند.
داروهای جدیدتر روی مسیر CGRP (پپتید مرتبط با ژن کلسی‌تونین؛ ماده‌ای که در ایجاد درد میگرن نقش دارد) اثر می‌گذارند. ژپانت‌ها قرص‌هایی از این خانواده‌اند که هم برای درمان حمله و هم برای پیشگیری به کار می‌روند. چهار آنتی‌بادی هم برای پیشگیری وجود دارد: ارنوماب، فرمانزوماب و گالکانزوماب که ماهی یک بار زیر پوست تزریق می‌شوند، و اپتینزوماب که به‌صورت سرم وریدی داده می‌شود. میگرن درمانی که آن را برای همیشه از بین ببرد ندارد، اما درمان درست می‌تواند حمله‌ها را کمتر و خفیف‌تر کند. انتخاب دارو را باید پزشک انجام دهد.
⚠️ مسکن را بیش از ۲ روز در هفته مصرف نکنید؛ این کار می‌تواند سردردها را بیشتر و درمان میگرن را سخت‌تر کند. هیچ داروی پیشگیری میگرن را بدون تجویز و پیگیری پزشک شروع یا قطع نکنید.
میگرن چیست؟
میگرن یک بیماری شایع عصبی است که باعث سردردهای شدید و ضربان‌دار، اغلب در یک طرف سر، می‌شود. سردرد میگرنی می‌تواند شدید و طولانی باشد و علائمی مثل تهوع، استفراغ، حساسیت به نور، صدا یا بو، مشکلات بینایی و بی‌حسی در دست‌ها و پاها همراه آن دیده شود. این علائم در افراد مختلف متفاوت است. حمله‌های میگرن ناگهانی شروع می‌شوند و محرک‌هایی مانند استرس، تغییرات هورمونی یا محیط پرسروصدا می‌توانند آن‌ها را برانگیزند. برای آشنایی بیشتر با این بیماری، مقاله سردردهای میگرنی؛ علائم، علل و روش‌های درمان را بخوانید.
داروهای درمان حمله میگرن
این داروها وقتی مصرف می‌شوند که حمله شروع شده است و هدفشان کم کردن درد و علائم همراه است.
مسکن‌ها
مسکن‌هایی مثل ایبوپروفن و استامینوفن (پاراستامول) در بسیاری از حمله‌ها کمک می‌کنند. اما مصرف مسکن بیش از ۲ روز در هفته می‌تواند خودش باعث سردرد بیشتر شود و درمان میگرن را سخت‌تر کند.
تریپتان‌ها
تریپتان‌ها داروهای اختصاصی حمله میگرن هستند. سوماتریپتان، زولمیتریپتان و ریزاتریپتان از داروهای این گروه‌اند و به شکل قرص، اسپری بینی و آمپول تزریقی وجود دارند.
آلکالوئیدهای ارگوت
دی‌هیدروارگوتامین (DHE) و ارگوتامین از این گروه‌اند و معمولاً وقتی تجویز می‌شوند که داروهای دیگر اثر نکرده باشند. این داروها می‌توانند باعث تنگ شدن رگ‌های خونی شوند و فقط با تجویز پزشک مصرف می‌شوند.
داروهای ضدتهوع
تهوع و استفراغ از علائم آزاردهنده میگرن است. پزشک ممکن است در کنار داروی حمله، داروی ضدتهوع مانند متوکلوپرامید، پروکلرپرازین یا پرومتازین تجویز کند. این داروها خود سردرد را درمان نمی‌کنند، اما تهوع را کم می‌کنند.
ژپانت‌ها؛ قرص‌های جدید ضد CGRP
ژپانت‌ها (مانند ریمجپانت و یوبروجپانت) گیرنده CGRP را مهار می‌کنند. این گروه دارویی هم برای درمان حمله و هم برای پیشگیری از میگرن به کار می‌رود و برای بیمارانی که داروهای رایج را تحمل نمی‌کنند یا نمی‌توانند مصرف کنند، گزینه جایگزین است.
داروهای پیشگیری از میگرن
اگر حمله‌های میگرن زیاد یا شدید است، پزشک ممکن است دارویی تجویز کند که به‌طور منظم مصرف می‌شود تا تعداد و شدت حمله‌ها کم شود. داروهای پیشگیری در چند گروه قرار می‌گیرند.
بتابلاکرها
بتابلاکرها، که در اصل داروی فشار خون و قلب هستند، از داروهای رایج پیشگیری میگرن‌اند.
داروهای ضدافسردگی
برخی داروهای ضدافسردگی، مانند آمی‌تریپتیلین، برای پیشگیری از میگرن تجویز می‌شوند.
داروهای ضدصرع
برخی داروهای ضدصرع، مانند توپیرامات و والپروئیک اسید، برای پیشگیری از میگرن به کار می‌روند. این داروها داروهای جدیدی نیستند و تعیین دوز و پیگیری عوارضشان باید زیر نظر پزشک انجام شود.
آنتی‌بادی‌های مونوکلونال ضد CGRP
جدیدترین داروهای پیشگیری میگرن، چهار آنتی‌بادی ضد CGRP هستند: ارنوماب، فرمانزوماب و گالکانزوماب که ماهی یک بار زیر پوست تزریق می‌شوند، و اپتینزوماب که به‌صورت سرم وریدی داده می‌شود. مطالعات طولانی‌مدت نشان داده‌اند این داروها تعداد روزهای میگرنی در ماه را کم می‌کنند و معمولاً بهتر از داروهای پیشگیری قدیمی‌تر تحمل می‌شوند.
گاباپنتین (نوروپنتین)
گاباپنتین داروی ضدصرع است. یک مرور سیستماتیک کاکرین نتیجه گرفت که شواهد موجود از اثربخشی گاباپنتین در پیشگیری از میگرن اپیزودیک در بزرگسالان حمایت نمی‌کند و عوارضی مثل سرگیجه و خواب‌آلودگی در مصرف‌کنندگان آن شایع بود.
تزریق بوتاکس برای درمان میگرن
تزریق بوتولینوم توکسین (بوتاکس) در نقاط مشخصی از سر و گردن یکی از روش‌های پیشگیری از میگرن مزمن است؛ یعنی میگرنی که بیش از ۱۵ روز در ماه سردرد ایجاد می‌کند. این تزریق معمولاً هر ۱۲ هفته یک بار تکرار می‌شود. توضیح کامل را در صفحه تزریق بوتاکس برای میگرن بخوانید.
درمان تزریقی دیگری که در برخی بیماران مبتلا به میگرن مزمن به کار می‌رود، بلاک عصب اکسیپیتال است: تزریق داروی بی‌حسی در کنار عصب پس‌سری در پشت سر، که بیشتر در کنار داروها و برای سردردهایی انجام می‌شود که با درمان‌های معمول به‌خوبی کنترل نشده‌اند.
سوالات رایج درباره داروهای میگرن
برای درمان میگرن چه قرصی بخوریم؟
بستگی دارد دارو را برای چه می‌خواهید. برای حمله، مسکن‌هایی مثل ایبوپروفن یا استامینوفن، تریپتان‌ها، ژپانت‌ها و داروی ضدتهوع به کار می‌روند. اگر حمله‌ها زیاد است، پزشک داروی پیشگیری مثل بتابلاکر، برخی ضدافسردگی‌ها یا برخی داروهای ضدصرع تجویز می‌کند. قرص میگرن را خودسرانه و بدون نسخه شروع نکنید.
جدیدترین داروی میگرن چیست؟
جدیدترین داروهای میگرن روی مسیر CGRP اثر می‌کنند: ژپانت‌ها (قرص، برای حمله و پیشگیری) و آنتی‌بادی‌های مونوکلونال ضد CGRP (تزریقی، برای پیشگیری). مطالعات طولانی‌مدت نشان داده‌اند این آنتی‌بادی‌ها روزهای میگرنی در ماه را کم می‌کنند و معمولاً بهتر از داروهای پیشگیری قدیمی‌تر تحمل می‌شوند. انجمن سردرد آمریکا در سال ۲۰۲۴ توصیه کرد در میگرن اپیزودیک به‌عنوان درمان خط اول پیشگیری در نظر گرفته شوند. اینکه کدام‌یک در ایران در دسترس است و برای شما مناسب است را از پزشک بپرسید.
بهترین قرص میگرن کدام است؟
یک «بهترین قرص» برای همه وجود ندارد. داروی حمله و داروی پیشگیری دو کار متفاوت می‌کنند و انتخاب بین آن‌ها را پزشک انجام می‌دهد. اگر مسکن‌ها دیگر جواب نمی‌دهند یا بیش از ۲ روز در هفته به آن‌ها نیاز دارید، زمان آن است که با پزشک درباره داروی پیشگیری صحبت کنید.
آیا گاباپنتین برای میگرن خوب است؟
یک مرور سیستماتیک کاکرین نتیجه گرفت که شواهد موجود از اثربخشی گاباپنتین در پیشگیری از میگرن اپیزودیک در بزرگسالان حمایت نمی‌کند، و عوارضی مثل سرگیجه و خواب‌آلودگی در مصرف‌کنندگان آن شایع بود. اگر پزشک به دلیل دیگری برایتان گاباپنتین تجویز کرده، آن را بدون مشورت با او قطع نکنید.
مراجعه به پزشک
دکتر رادنوش پشم فروش، فوق تخصص اینترونشنال نورورادیولوژی، بیماران مبتلا به میگرن و سردردهای مزمن را بررسی و درمان می‌کند. اطلاعات بیشتر درباره کلینیک فوق تخصصی درمان سردرد را بخوانید و برای گرفتن نوبت از صفحه نوبت‌دهی مطب اقدام کنید.
منابع
- NHS — Migraine: treatment
- An Update on CGRP Monoclonal Antibodies for the Preventive Treatment of Episodic Migraine — Curr Pain Headache Rep, 2025
- Expert consensus on gepants for acute and preventive treatment of migraine — J Headache Pain, 2025
- Gabapentin or pregabalin for the prophylaxis of episodic migraine in adults — Cochrane, 2013
