غده هیپوفیز یکی از غدد اصلی سیستم غدد درون ریز بدن می باشد و از طریق مسیرهای مختلفی برای تأثیرگذاری بر بدن کار میکند. کارهای مهم و حیاتی زیادی را در بدن ما مدیریت میکند. وظیفه غده هیپوفیز تولید و ذخیره مجموعه ای از هورمون های مهم را بر عهده دارد. غده هیپوفیز ساختاری است که با ترشح هورمون های مختلف بر عملکردهای ساختارهای متفاوتی نظارت می کند، کلیه، فوق کلیه، تولید مثل، ترشح و ساخت شیر در پستان، رشد و نمو، تیروئید و غیره. لذا علائم تومور هیپوفیز با سایر تومورهای مغزی متفاوت است.
غده هیپوفیز در کجا قرار دارد ؟
اما اولین سوالی که مطرح می شود این است که غده هیپوفیز در کجا قرار دارد. هیپوفیز غده کوچکی است که در زیر مغز و درون حفره استخوان شب پره که ۰٫۵ الی ۱٫۵ گرم وزن دارد. به لحاظ جنینی دارای منشا دو گانه عصبی و سلولهای پوششی می باشد.
غده هیپوفیز از دو بخش تشکیل شده است :
بخش قدامی : این بخش ساختمان غده ای دارد.
بخش خلفی یا پسین : این بخش ساختمان غده ای ندارد، و بخشی از دستگاه عصبی می باشد و از اجتماعی از آکسون ها تشکیل شده است. اجسام سلولی این آکسونها در هیپوتالاموس مغز قرار دارند.
علائم تومور هیپوفیز
تومورهای هیپوفیز بدخیم نیستند. ۱۰ مورد از رایج ترین علائم تومورهای هیپوفیز به شرح زیر است.
نقص در میدان بینایی : گاهی اوقات این نوع از دست دادن میدان بینایی می تواند در انواع دیگر بیماری ها مانند آنوریسم مغز نیز اتفاق بیفتد.
اختلال در میدان بینایی
افزایش ادرار و تشنگی زیاد : افزایش ادرار و تشنگی زیاد به طور خاص از علائم تومورهای هیپوفیز نیست زیرا در برخی از بیماری های کلیوی و دیابت نیز اتفاق می افتد. به این بیماری دیابت بی مزه نیز گفته می شود. آب دفع شده کاملا رقیق می باشد. از دست دادن بیش از حد آب از طریق ادرار رقیق باعث کمبود آب بدن و تشنگی شدید می شود که مردم مایعات زیادی را بنوشند. مقدار مایعات مورد نیاز فرد می تواند به اندازه ۱۰ یا ۱۵ لیتر در روز باشد.
قاعدگی نامنظم : این علامت یکی از نادیده گرفته شده ترین علائم تومور هیپوفیز است. بسیار مهم است که زنان جوانی که مشکل بارداری دارند و یا چرخه قاعدگی نامنظم دارند ، آزمایش عملکرد هیپوفیز را انجام دهند. این یکی از علائم قابل درمان ناباروری است . این تومور می تواند نسبتاً کوچک باشد و در صورت خارج شدن ، هیچ گونه آسیب دائمی به هیپوفیز وارد نمی شود.
ترشح شیر از پستان ها در خانم ها بدون داشتن فرزند و یا حتی در مردان : این علامت مخصوص نوعی از تومورهای هیپوفیز است که پرولاکتینوما نامیده می شود. این نام خود می گوید که تومور پرولاکتین ترشح می کند – هورمونی که باعث لاکتاتوئین می شود. لاکتاتوئین در زنی که بچه دار نشده است یا حتی در یک مرد ظاهر می شود، احتمالاً یک تومور هیپوفیز است که از آن استفاده می کند. اما خبر خوب این است که این نوع تومور هیپوفیز می تواند بدون جراحی قابل درمان است. انواع دیگر تومورهای هیپوفیز نیز می توانند باعث افزایش اندکی میزان پرولاکت در خون شوند اما برای لاکتاتین کافی نیست.
سندروم کوشینگ : این علامت برای نوعی تومور هیپوفیز ترشح کننده هورمونی به نام ACTH است که تولید کورتیزول را تحریک می کند. این بیماری بیماری کوشینگ نامیده می شود. چربی در شکم ، قفسه سینه ذخیره می شود ، حتی چربی در زیر گردن ایجاد می شود که قوز بوفالو نامیده می شود و صورت گرد می شود. با این وجود، پاها و بازوها نازک می مانند و یا حتی توده عضلانی را از دست می دهند.
از دست دادن عضلات : این علامت همچنین برای ترشح تومورهای هیپوفیز در ACTH و بیماری کوشینگ معمول است. از دست دادن عضله در پاها و بازوها برجسته است. به ویژه گروه های عضلانی در باسن و شانه ها به سرعت خسته می شوند ، بنابراین افراد می توانند در راه رفتن از پله ها یا آویختن لباس های شسته شده مشکل داشته باشند. این گروه از افراد اغلب می توانند احساس خستگی مزمن کنند.
اکرومگالی (رشد گوش، بینی، دست ها و پاها) : این علامت به کندی ظاهر می شوند و ممکن است متوجه سالها طول بکشد تا متوجه تغییرات شوید. این علامت برای نوعی تومور هیپوفیز است که هورمون رشد را تولید می کند و باعث آکرومگالی می شود. بیشتر مردم متوجه می شوند که اندازه کفش آنها بزرگتر و بزرگتر می شود ، انگشتر عروسی دیگر مناسب نیست و غیره.
خستگی بیش از حد : این علامت معمولاً با کمبود عملکرد هیپوفیز آشکار می شود. دلیل خستگی بیش از حد کمبود هورمون های هیپوفیز به ویژه ACTH است.
کاهش میل و عملکرد جنسی : از آنجا که غده هیپوفیز هورمون های جنسی ما را نیز کنترل می کند ، هرگونه نارسایی هیپوفیز می تواند باعث تولید ناکافی هورمون های جنسی شود. این می تواند با از دست دادن میل جنسی نشان داده شود اما بیشتر با اختلال در نعوظ یا سایر عملکردهای جنسی ظاهر می شود. گاهی اوقات مشکل فقط تولید بیش از حد پرولاکتین و سطح هورمونهای جنسی در حد طبیعی است.
درمان تومور هیپوفیز
اغلب تومورهای هیپوفیز خوش خیم هستند و با مراجعه به موقع و تشخیص و درمان مناسب شامل درمان دارویی و بعضا جراحی قابل درمان هستند.
ام آر آی مغز
آزمایش هورمونی
درمان آدنوم جراحی هیپوفیز
